Direct naar de inhoud

Napraat HUMA-café met Jeroen Bartels over Spinoza’s kijk: “De natuur is de dragende grond van ons menszijn.”

Type content: Nieuws Categorieën: Inspiratie voor het leven Gepubliceerd op:

Bij HUMA-café in Perdu, Amsterdam vertelt iemand maandelijks over levenskunst, filosofie of actuele maatschappelijke vraagstukken. Op 20 november nam filosoof Jeroen Bartels ons mee in het perspectief van Spinoza. Waarom schat hij het ‘gezichtspunt van de eeuwigheid’ als vorm van kennen en handelen zo hoog in? Wat is het belang van deze benadering voor onze tijd?

De mens bevindt zich volgens Spinoza, anders dan bij Descartes, niet op een (uniek) punt ‘buiten’ en ‘tegenover’ de werkelijkheid, maar maakt volledig deel uit van de werkelijkheid die ons omvat en van alle kanten op ons inwerkt. Hij is geen wezen van een ‘hogere’ orde, maar een product van natuurprocessen, en verschilt alleen gradueel van de andere bestaansvormen.

Spinoza onderzoekt echter wel de specifieke manier hoe mensen met de omgevende werkelijkheid omgaan. Kenmerkend voor mensen is dat zij vormen van kennis kunnen ontwikkelen. We zijn in staat na te denken over onze interactie met de wereld. De rijkste vorm van kennen die hij onderscheidt is het kennen ‘vanuit het gezichtspunt van de eeuwigheid’.

Wat betekent dit en waarom schat hij deze vorm van kennen en handelen zo hoog in? Waarin is het belang gelegen van zijn benadering voor onze tijd?

Vragen waar veel mensen mee rondlopen: kan ik nog wel een baby op deze opwarmende aarde zetten? Hoe moeten we omgaan met klimaatverandering, is er een herbezinning nodig op humanistische waarden zoals vrijheid en autonomie? Wat is wijsheid anno 2022?

Spinoza heeft een belangrijke grondslag gelegd voor een geheel andere natuurbenadering dan de benadering die lange tijd en tot in ons huidige denken en handelen dominant is geweest – en nog steeds is.

Filosoof Jeroen Bartels liet bij het HUMA-café op 20 november zien hoe wij aan deze benadering gestalte kunnen geven en daarbij wanhoop noch hoop nodig hebben.


Wat uitspraken van de deelnemers. Een samenvatting uit de losse pols:

Filmpje. Even kijken.

Filosoof Jeroen Bartels: ‘Spinoza wijst naar manieren hoe je jezelf het beste kunt ontwikkelen, jezelf ìn de maatschappij. Het is de ontwikkeling van de hele mensheid, omdat we nou eenmaal allemaal met elkaar verbonden zijn.’

Jeroen Bartels

Dr. Jeroen Bartels (1941) is filosoof en was verbonden aan de universiteit van Groningen als docent geschiedenis van de moderne filosofie. Zijn interessegebied richt zich op de mens en zijn rol in de wereld. Vanaf het midden van de jaren negentig groeide zijn belangstelling voor Spinoza en dat is tot op de dag van vandaag het geval.

Lijst van evenementen

  • Tentoonstelling Tegenpolen

    In samenwerking met Slot Loevestein brengt het Humanistisch Verbond de tentoonstelling Tegenpolen: een zintuigelijke en verdiepende ervaring van polarisatie door de eeuwen heen.

    Locatie: Slot Loevestein, Poederoijen
  • We worden dagelijks overspoeld door de verschrikkelijke berichten uit Israël en Palestina en elders in de wereld. Hoe voer je een goed gesprek hierover? Kom naar deze avond in Amsterdam om dat voor jezelf en met elkaar te onderzoeken.

Deel deze pagina

Vrij denken, samen leven. Sinds 1946.

Blijf op de hoogte van acties voor een menselijker samenleving, inspirerend nieuws en evenementen.